Yeniköy’de imza adan uğursuz bir paktın unutulan yıldönümü

Yeniköy’de imza adan uğursuz bir paktın unutulan yıldönümü

BOĞAZİÇİ’nin uslu semtlerinden Yeniköy’deki bir yalıda bundan tam 100 yil öncesinde, 1914’ün 8 Şubat’ında sessiz-sadasız bir anlaşma imza attı ve Ülkemiz doğu vilâyetlerinin 2 başka müfettiş aracılığıyla idaresini kabul buyurdu.
Tarihlere “Şark Vilâyetleri Islahatı” yahut “Yeniköy Mukavelesi” diye geçtiğimiz ve bir devletin bir takım topraklarını başka memurların idaresine terketmesi demek meydana gelen bu anlaşma, esasında Osmanlı İmparatorluğu’nun önce teslimiyet belgelerinden idi. İmparatorluk, doğudaki yedi vilâyetinin idaresini bu anlaşma ile Avrupalı evrensel müfettişlere bırakıyor, bu müfettişlerin taleplerini şipşak kabul edeceği taahhüdünde yer alıyor ve müfettişlik mıntıkalarındaki resmî yazışmaların da o bölgelerde yaşayanların anadillerinde yapılmasını kabul ediyordu.
Sadrazam Said Halim Paşa’nın Yeniköy’deki yalısında Paşa ile Rusya’nın İstanbul’daki maslahatgüzarı Constantin Goulkevitch aracılığıyla imza adan “Yeniköy Mukavelesi”ne uzanan gelişmeler, ek olarak eskiyen yıllarda meydana gelen yenilgilerin ve felâketlerin sonucu idi.
Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya aralarında 1876’da çıkan, “93 Harbi” diye malum ve Osmanlı tarafının feci biçimde mağlûp olması üst kısmına Rus birliklerinin Ayastefanos’a, başka bir deyişle Yeşilköy’e civarı gelmelerinin sonrasında Ayastefanos’ta 3 Mart 1878’de imza adan paktın 16. maddesi, Osmanlı Devleti’nin doğu vilâyetlerinde idarî reformlar öngörüyordu. Paktın epeyce katı meydana gelen bir takım maddelerini hafifletmek amaçlı Berlin’de tertip eden konferansın sonrasında yeniden 1878’in 13 Temmuz’unda imza adan Berlin Anlaşması’nın 61. maddesinde de reformlar aynen yeralıyordu.

b-497636-sohbet_giriş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir